3
Września
2017

2017 Rok Andrzeja Patrycego Nideckiego

Rada Miasta Oświęcim uchwałą z dnia 21 grudnia 2016 ogłosiła rok 2017 Rokiem Andrzeja Patrycego Nideckiego. Ten rok będzie okazją do przypomnienia postaci wielkiego polskiego humanisty i filologa, który urodził się w 1522 roku w Oświęcimiu.

Andrzej Patrycy Nidecki był synem obywatela oświęcimskiego i właściciela kamienicy przy Rynku. Jego matka, z domu Pawłowska herbu Leliwa, była krewną biskupa Stanisława Pawłowskiego.

Nidecki był m. in. sekretarzem króla Zygmunta Augusta, Anny Jagiellonki i króla Stefana Batorego, kanonikiem kruszwickim 1547, warszawskim 1563, sandomierskim 1568, pułtuskim 1569 i krakowskim 1580, biskupem wendeńskim 1585. Przyjaźnił się z wielkim poetą renesansu Janem Kochanowskim. Zasłużył się jako wielki znawca i komentator Cycerona.

Chociaż obracał się w kręgach dworskich, biskupich i uniwersyteckich nie zapomniał o swoim mieście. W testamencie uczynił kilka zapisów dotyczących rodzinnego miasta Oświęcimia, m.in.; na rozbudowę kościoła parafialnego przekazał 400 florenów, ustanowił też legat trzechletni dla studenta pochodzącego z Oświęcimia.  Zapis kolejny został ustanowiony na „kupienie płatu jakiego pobożnego na bakałarza albo mistrza do szkoły oświęcimskiej wiecznymi czasy, ażeby tym pilniejszy był dziatek…”.  Znalazł się także zapis aby jego spadkobierca dwudziestą część całego dziedzictwa dał na potrzeby miasta Oświęcimia, z przeznaczeniem na wieżę, basztę, bramę lub mury obronne.

Zmarł 2 stycznia 1587 r. na zamku w Wolmarze na Łotwie. Pochowany został w kościele św. Jana w Wenden, chociaż we wcześniej sporządzonym testamencie życzył sobie, aby go pogrzebano w grobie rodziców w Oświęcimiu.

W Wenden wzniesiono mu nagrobek kamienny z leżącą postacią zmarłego.

W 1984 roku przy ul. Plebańskiej w Oświęcimiu odsłonięta została jego tablica pamiątkowa.

fot. Renesansowy nagrobek biskupa Nideckiego w kościele w Cesis (Kiesi) na Łotwie.

kies_3

Muzeum Zamek w Oświęcimiu wpisując się w rok Andrzeja Patrycego Nideckiego w ramach Święta Miasta Oświęcim – 3 września – zaprasza na otwarcie wystawy czasowej pt. „Andrzej Patrycy Nidecki – humanista, filolog, oświęcimianin”.

W tym dniu Muzeum organizuje interaktywne, pełne zabawy i licznych zadań do wykonania wydarzenie – Święto Miasta Historycznie – będzie to rodzinna ścieżka historyczna połączona z warsztatami,  poświęcona w całości osobie A. P. Nideckiego oraz epoce, w której żył i tworzył.

Odbędą się warsztaty plastyczne oraz gra wielkoformatowa „PSKÓW 1581” – którą uczestnicy będą musieli sami stworzyć. Warsztaty i gra poświęcone będą ostatniej wyprawie Stefana Batorego przeciw Iwanowi Groźnemu. Oblężenie Pskowa pozostaje jednym z najsłynniejszych i najbardziej spektakularnych działań sztuki wojennej w polskiej historii.

Będzie można zobaczyć również teatr cieni „Jazda na Moskwę czyli spektakl o zdobyciu Inflant w trzech aktach”. Spektakl nawiązywać będzie do utworu Jana Kochanowskiego, inspiracją przedstawienia są też trzy mowy gratulacyjne A.P. Nideckiego jak i listy Iwana Groźnego oraz Stefana Batorego.

fot. Stefan Batory pod Pskowem – obraz Jana Matejki z 1872.

Batory

Zaplanowano także trzy panele wykładów historycznych, które odbędą się 21 września w Muzeum Zamek. Jako pierwszy wystąpi profesor zwyczajny Wacław Walecki z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, wybitny historyk literatury staropolskiej, tematem jego wykładu będzie „Świat wokół Andrzeja Patrycego Nideckiego”.

W panelu wezmą udział również doktoranci z UJ w Krakowie;

Justyna Siwiec, „Andrzej Patrycy Nidecki jako renesansowy mówca”. Będzie to wystąpienie o mowach humanisty, na marginesie niedawnego wydania jego pism, które swego czasu doczekały się nawet komplementu od Kochanowskiego w postaci epigramatu.

Michał Gołębiowski, Strategie retoryczne konstruowania obrazu doskonałej wspólnoty Kościoła w „De Ecclesia vera et falsa” Andrzeja Patrycego Nideckiego. Wykład omówi zagadnienie, jakich zabiegów apologetycznych używa Nidecki w tych fragmentach swojego traktatu, w których mowa o Kościele katolickim jako wspólnocie wiernie zachowującej cechy wspólnot pierwszych chrześcijan. Tak ujęty temat zawiera pewną część wspólną z tematem Justyny Siwiec, skupionym na problematyce społecznej.

Ostatnim wydarzeniem nawiązującym do czasów w których żył A. P. Nidecki będzie Larp Historyczny „Zjazd Alchemików”, który odbędzie się w dniu 22 września. (więcej informacji bliżej imprezy).

LOGO ROKU NIDECKIEGO_ok