27
Stycznia
2018

73 rocznica Wyzwolenia Miasta Oświęcim

27 stycznia 1945, w sobotę, nastąpiło wyzwolenie miasta Oświęcim przez wojska radzieckie wchodzące w skład 60 Armii I Frontu Ukraińskiego.

Na podstawie spisu ludności, w lutym 1945r. –  mieszkało  w Oświęcimiu 6742 mieszkańców, a we wrześniu 1945 – 7304. W lutym 1945 roku  reaktywowano powiat bialski. W skład powiatu wchodziły: 4 miasta tj.: Biała Krakowska, Oświęcim, Kęty, Wilamowice oraz 8 zbiorowych gmin wiejskich.

Upragniona wolność postawiła przed mieszkańcami Oświęcimia nowe wyzwania i problemy. W wyzwolonym mieście funkcję burmistrza miasta powierzono Marcinowi Krzemieniowi, a jego zastępcą został Józef Cinalski. W okresie od lutego do maja 1945 władze miejskie pomagały mieszkańcom w zaopatrzeniu w  żywność: wydano 1500 porcji gorącej strawy z kuchni miejskiej, 700 kg chleba dziennie.  Pierwszy powojenny rok szkolny trwał od  lutego do  lipca 1945 roku. Uruchomiono 5 szkół powszechnych oraz 2 szkoły średnie.

Po wyzwoleniu Kl Auschwitz – Birkenau w obozie zastano około 7 tysięcy ciężko chorych więźniów z 18 różnych krajów. Już w pierwszych dniach wolności wielu mieszkańców Oświęcimia i okolic udało się na teren obozu w celu zorientowania się w sytuacji i potrzebach wyzwolonych więźniów. Jako pierwsza udała się do obozu grupa 4 dziewcząt i 4 mężczyzn z Oświęcimia by zaopiekować się chorymi znajdującymi się bloku nr 10. Ochotnicy w swojej pracy, pomocy więźniom zostali wsparci przez siostry Serafitki z Oświęcimia.

1 lutego 1945 r. doszło do  przejęcia byłych zakładów I.G.Farben w Dworach k. Oświęcimia przez przedstawicieli polskiego Głównego Urzędu Naftowego. Zorganizowano straż dla ochrony mienia zakładów, które pierwotnie składała się z milicji ochotniczej, a później jeszcze z pomocy Wojska Polskiego. W połowie lutego 1945 r.  teren zakładów zajęły wojska radzieckie, które wraz z obsługą techniczną przystąpiły do demontażu i wywozu na wschód urządzeń fabrycznych. Teren fabryki strona polska przejęła dopiero 1 września 1945 r.

Po wyzwoleniu na terenie miasta zaczęły powstawać różnego rodzaju prywatne firmy, sklepy a z przedwojennych zakładów pracy zostały uruchomione: Parowozownia, Warsztaty Kolejowe, Fabryka Sztucznych Nawozów i innych Przetworów Chemicznych „Agrochemia”, Fabryka Płyt Rogowych, Fabryka Przetworów Chemicznych „Union”. reaktywowano Spółdzielnię „Piast”. Działały liczne organizacje społeczne, stowarzyszenia, związki, komitety. W grudniu 1945 r. dla mieszkańców otwarto bibliotekę publiczną i czytelnię przy Robotniczym Domu Kultury i Sztuki.

Żołnierze polscy na rynku głównym w wyzwolonym Oświęcimiu, luty 1945 r. (zbiory T. Firczyk).

Program obchodów miejskich:

http://web.um.oswiecim.pl/oswiecim/?q=content/oswiecim-uroczystosci-73-rocznicy-oswobodzenia-kl-auschwitz-i-miasta-oswiecimia

Program obchodów w miejscu pamięci KL Auschwitz-Birkenau:

http://auschwitz.org/muzeum/aktualnosci/73-rocznica-wyzwolenia-auschwitz-zapowiedz,1954.html