9
Marca
2017

Na bursztynowym szlaku – otwarcie wystawy

W Muzeum Zamek w Oświęcimiu została otwarta wystawa czasowa „Na bursztynowym szlaku”, którą odbędzie można zwiedzać do 23 maja br. Wystawa została opracowana i udostępniona przez Polską Akademię Nauk Muzeum Ziemi w Warszawie.

Podczas otwarcia odbyła się prezentacja multimedialna przygotowana przez autorów wystawy, Katarzynę Kwiatkowską oraz Michała Kazubskiego.

Co o bursztynie wiedzieć trzeba

W Polsce, gdzie znaczenie bursztynu w kulturze i sztuce ma wspaniałe i odległe tradycje, a udokumentowane dziś bogate złoża dają nadzieję na długi jeszcze rozwój bursztynnictwa, wiemy już, że bursztyn jest kopalną żywicą drzew iglastych, których gatunku do dziś nie udało się ostatecznie ustalić, ale co jednoznacznie określa jego organiczne pochodzenie.

Drzewa te żyły ponad 40 milionów lat temu (w Eocenie) w lasach mieszanych na kontynencie zwanym Fennoskandią, a na południu na tarczy ukraińskiej.

Bursztyn bałtycki, inaczej zwany  s u k c y n i t e m, odznacza się zawartością kwasu bursztynowego od 3 do 8%. Ta właśnie zawartość kwasu bursztynowego jest właściwością sukcynitu, która stawia go najwyżej wśród żywic kopalnych. Inne żywice kopalne, których w przyrodzie zidentyfikowano już ponad setkę, nie zawierają wcale albo jedynie poniżej 3% tego kwasu. Tylko niektóre z nich nadają się również do obróbki.

Mimo wielu znanych parametrów, jak choćby:

skład elementarny – C: 61–81%, H: 8,5–11%, O: około 15% , S: 0,5%

twardość: 199–290 megapaskali albo 2,0–2,5 w skali Mohsa;

gęstość: 0,96–1,096 g/cm3;

temperatura topnienia: 287–300°C;

współczynnik załamania światła: 1,539–1,542,

a także czysty zapach żywiczny oraz określone formy występowania i bogactwo odmian, bursztyn bałtycki identyfikuje się dziś jednoznacznie metodą spektroskopii absorpcyjnej w podczerwieni.

Bogate dzieje bursztynu od lepkiej żywicy w bursztynodajnym lesie aż do bryłki znajdowanej na plaży złożyły się na wyjątkowy urok „polskiego” bursztynu bałtyckiego. W porównaniu z bursztynem wydobywanym w kopalniach sambijskich, który przez 40 milionów lat przeleżał w środowisku konserwującym – to jest w złożu „niebieskiej ziemi” pod poziomem wody gruntowej – jest on zdecydowanie piękniejszy. Złożyły się na to procesy wietrzenia, które w sposób naturalny wzbogaciły urodę bursztynu.

W drodze do plaż Morza Bałtyckiego, z którym błędnie kojarzymy powstanie bursztynu (Bałtyk ma dopiero 10 000 lat) żywica przenoszona transportem rzecznym trafiła do eoceńskiego morza, które zajmowało teren obecnego Niżu Europejskiego,   aby w środowisku wody słonej ulec kolejnym zmianom i z żywicy przemienić się  w bursztyn.