6
Października
2019

Projekt Historyczny

CZAS WOJNY | 1939-1945

W związku z upamiętnieniem 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej Muzeum Zamek w Oświęcimiu prezentuje wystawę czasową „Nikt nie wierzył… a jednak wojna”, którą można zwiedzać do 2 lutego 2020 r.

Nawiązaniem do wystawy i tegorocznych obchodów zapraszamy na cykl spotkań i wykładów przygotowany w ramach projektu historycznego „CZAS WOJNY 1939 – 1945”, podczas którego zostaną przedstawione wydarzenia i zagadnienia związane z II wojną światową na terenie ziemi oświęcimskiej.

UWAGA !

Z HISTORIĄ W TERENIE – „Bitwa pod Rajskiem”, spotkania zostało ODWOŁANE!

Kolejne spotkanie:

14 listopada 2019 r. | g. 17.00 – WYKŁAD – temat ludności żydowskiej w Oświęcimiu w okresie okupacji przedstawi dr Lucyna Filip (wstęp wolny).

Następne spotkania poświęcone będą Bitwie Wyrskiej i 73 Pułkowi Piechoty (WIZYTA w Muzeum Śląskiego Września 1939 w Tychach) oraz WYKŁAD i prezentacja niemieckiej serii pocztówek z widokami miasta z okresu okupacji. Cały cykl zakończy SPOTKANIE ŚWIADKÓW, którzy podzielą się wspomnieniami z tego najtragiczniejszego okresu w historii Oświęcimia.

Serdecznie zapraszamy do udziału w spotkaniach.


Z HISTORIĄ W TERENIE – „Bitwa pod Rajskiem”. 

6 października 2019 r. | g. 10.30 – 15.00

Koszt: 15 zł od osoby ( obejmuje transport oraz ubezpieczenie).

Zapisy: przyjmuje sekretariat muzeum tel. 33/842 44 27 (do dnia 3 października).

Prowadzenie: Marcin Dziubek (historyk, członek Grupy Rekonstrukcji Historycznej BON Oświęcim, autor licznych artykułów i książek).

PROGRAM:

10.30 – zbiórka w Muzeum Zamek w Oświęcimiu,

11.00 – wyjazd autobusem do Rajska w pobliże Pomnika Poległych,

– lekcja w terenie: wrzesień 1939 r. w Oświęcimiu, kampania wrześniowa, Batalion Obrony Narodowej „Oświęcim”, bitwa pod Rajskiem (przyczyny, przebieg bitwy w etapach, charakterystyka stron walczących, straty, skutki),

– przejście do pałacu w Rajsku – zwiedzanie pałacu, prowadzący Piotr Seremak,

14.00 – powrót do Oświęcimia,

14.30 – zwiedzanie wystawy czasowej „Nikt nie wierzył… a jednak wojna”,

15.00 – zakończenie.

W przypadku braku wystarczającej ilości chętnych wydarzenie zostanie odwołane.

REGULAMIN: Regulamin lekcja terenowa

Fotografie ze zbiorów Marcina Dziubka: Ćwiczenia Baonu Obrony Narodowej Oświęcim 1938 r., mjr Piotr Ryba, Rajsko – pierwsze miejsce pochówku żołnierzy poległych w bitwie.

 

Nota z historii – Bitwa pod Rajskiem

Wczesnym rankiem 4 września 1939 r. w bezpośrednim sąsiedztwie Oświęcimia, w miejscowości Rajsko, miał miejsce kolejny ważny epizod we wrześniowych walkach. Wycofujące się z pozycji pszczyńskiej i okolic Międzyrzecza zgrupowania mjr Piotra Ryby i mjr Stefana Rachwała z 16 Pułku Piechoty oraz podległe jednostki: wadowickiego 12 Pułku Piechoty, 20 Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej, 6 Pułku Artylerii Lekkiej, a także pluton Kompanii „Kęty” Batalionu Obrony Narodowej „Oświęcim” dokonując próby sforsowania rzeki Soły oraz dotarcia do Oświęcimia, natknęły się nieopodal pałacu w Rajsku na formacje sztabowe stacjonującej tam 5 Dywizji Pancernej Wehrmachtu. Brak łączności z dowództwem spowodował, że polskie jednostki nie znały nowych rozkazów oraz informacji o wysokim stanie wód Soły, spowodowanych nadmiernym zrzutem z zapory w Porąbce.

Walka, jaka się wywiązała była zaskoczeniem dla obu stron. Dowodzący stroną niemiecką gen. Heinrich von Vietinghoff Scheel pospiesznie utworzył pozorowaną obronę, złożoną głównie z żołnierzy 77 batalionu łączności, plutonu gońców motocyklowych oraz 53 batalionu przeciwpancernego. Przewaga była po stronie niemieckiej, jednak żołnierze polscy zaciekle atakowali wroga. Niemcy broniąc swoich pozycji na terenie pałacowego parku i zabudowań, ściągali jednostki pomocnicze(…)

Bitwa trwała do godzin przedpołudniowych (ok. 10-11). Rozproszeni polscy żołnierze pod dowództwem mjr Ryby podjęli dramatyczną próbę odwrotu w górę rzeki i jej przekroczenia po fragmentach wysadzonego mostu w Łękach. Bohatersko zginął por. Zygmunt Reimschüsll dowódca II plutonu 3 Kompanii ON „Kęty”, osobiście osłaniając ogniem karabinu maszynowego odwrót żołnierzy.

Wśród poległych w bitwie znalazło się 83 żołnierzy polskich, 11 osób utonęło w nurcie Soły. Straty niemieckie liczyły 23 ofiary. Część żołnierzy trafiła do niewoli. Poległych pochowano nieopodal miejsca bitwy w Rajsku. Obok brzozowych krzyży umieszczono na drzewie imienną listę ofiar, drugą z list przekazano do parafii w Oświęcimiu. Na przełomie 1941/42 r. przeprowadzono ekshumację i ciała żołnierzy przeniesiono na cmentarz w Brzeszczach.

Zakończona klęską bitwa pod Rajskiem jest uważana za ostatni akord walk na pozycji pszczyńskiej.