27
Stycznia
2019

Wyzwolenie Miasta Oświęcimia

Przed południem w sobotę 27 stycznia 1945 roku, nastąpiło wyzwolenie miasta Oświęcim oraz obozu zagłady KL Auschwitz – Birkenau przez wojska radzieckie wchodzące w skład 60 Armii I Frontu Ukraińskiego.

Miasto Oświęcim po wyzwoleniu.

Upragniona wolność postawiła przed mieszkańcami nowe wyzwania i problemy. Przywrócenie ładu i porządku w wyzwolonym mieście wymagało ze strony jego władz i mieszkańców dużego zaangażowania i ofiarności.

Przystąpiono do prac porządkowych – wywożono gruz  z placów i ulic, zasypywano doły po bombach, usuwano niemieckie napisy, przywrócono polską nazwę miasta Oświęcim.

Władze miejskie pomagały mieszkańcom w zaopatrzeniu w żywność: wydano 1500 porcji gorącej strawy z kuchni miejskiej, 700 kg chleba dziennie.

2 lutego 1945 r. zwołano zebranie działaczy społecznych w sali kina „Przodownik”, na którym powołano Zarząd Miejski. Funkcję burmistrza miasta powierzono Marcinowi Krzemieniowi, a jego zastępcą został Józef Cinalski.

Powołano do życia: Milicję Obywatelską, miejscowy oddział Polskiego Czerwonego Krzyża, ustanowiono wiele placówek i urzędów na terenie miasta wyznaczając imiennie osoby odpowiedzialne za ich organizację.

Referat mieszkaniowy w Oświęcimiu przyznał powracającym mieszkańcom około 1000 mieszkań, a  referat zatrudnienia przydzielił prace dla 3843 osób.

W grudniu 1945 r. dla mieszkańców otwarto bibliotekę publiczną i czytelnię przy Robotniczym Domu Kultury i Sztuki.

1 lutego 1945 r. doszło do  przejęcia byłych zakładów I.G.Farben w Dworach k. Oświęcimia przez przedstawicieli polskiego Głównego Urzędu Naftowego. Zorganizowano straż dla ochrony mienia zakładów, które pierwotnie składała się z milicji ochotniczej, a później jeszcze z pomocy Wojska Polskiego. W połowie lutego 1945 r.  teren zakładów zajęły wojska radzieckie, które wraz z obsługą techniczną przystąpiły do demontażu i wywozu na wschód urządzeń fabrycznych. Teren fabryki strona polska przejęła dopiero 1 września 1945 r.

Po oswobodzeniu na terenie miasta zaczęły powstawać różnego rodzaju prywatne firmy, sklepy a z przedwojennych zakładów pracy zostały uruchomione: Parowozownia, Warsztaty Kolejowe, Fabryka Sztucznych Nawozów i innych Przetworów Chemicznych „Agrochemia”, Fabryka Płyt Rogowych, Fabryka Przetworów Chemicznych „Union”, reaktywowano Spółdzielnię „Piast”. Działały liczne organizacje społeczne, stowarzyszenia, związki, komitety.

Pomoc oświęcimian ocalałym w KL Auschwitz – Birkenau.

Po wyzwoleniu KL Auschwitz – Birkenau w obozie zastano około 7 tysięcy ciężko chorych więźniów z 18 różnych krajów. Już w pierwszych dniach wolności wielu mieszkańców Oświęcimia i okolic udało się na teren obozu w celu zorientowania się w sytuacji i potrzebach wyzwolonych więźniów. Jako pierwsza udała się do obozu grupa 4 dziewcząt i 4 mężczyzn by zaopiekować się chorymi znajdującymi się w bloku nr 10. Ochotnicy w swojej pracy, pomocy więźniom zostali wsparci przez siostry Serafitki z Oświęcimia.

Żołnierze polscy na rynku głównym w wyzwolonym Oświęcimiu, luty 1945 r. (zbiory T. Firczyk).

Oświęcim. 27 stycznia. 74. rocznica oswobodzenia KL Auschwitz i miasta Oświęcimia